Vincere
Monumentale film over verzwegen de liefde van Benito Mussolini.
Winnen. Dat willen zowel Mussolini als Ida Dalser. Hij wil zichzelf aan het hoofd stellen van een fascistisch Italië. ‘Met de darmen van de laatste paus wil ik de laatste koning van Italië wurgen.’ Zij wil dat hij haar en haar zoon als zijn wetmatige vrouw en kind erkent.
Knarsetandend vanuit het hiernamaals lijdt Benito Mussolini alsnog de nederlaag tegenover zijn eerste vrouw Ida Dalser. Als nog onbetekenende socialist trouwde hij met haar en erkende hun zoon als hun wettig kind. Eenmaal aan de macht verloochende hij beide. Haar dappere strijd tegen zijn ziek makende houding omwille van macht straalt nu van het witte doek dankzij regisseur Marco Bellochio. In welke mate vormde Ida Dalser een gevaar voor Mussolini? Marco Bellochio: ‘Mussolini was de eerste om een politiek regime te baseren op beelden. Vanaf dat moment betrad de politiek de wereld van de beelden en de menselijke verbeelding. Niemand mocht aan dat kostbare imago komen. Wie dat waagde, zoals Ida Dalser, moest sterven.’
Helfhaftigheid
Met karaktervolle rollen tekent Vincere de strijd tussen Mussolini (Filippo Timm) en Ida Dalser (Giovanna Mezzogiorno). Aan het begin van de film valt ze voor zijn heldhaftigheid. In een rokerig zaaltje daagt hij God uit. ‘Ik geef Hem vijf minuten om mij met de bliksem te treffen. Gebeurt dat niet, dan bestaat Hij niet.’ Na vijf minuten ontsteekt de razernij omdat God volgens Mussolini niet bestaat. Woedend storten de aanwezigen zich op de Godlasteraar. Dan ontbrandt de revolutie. Terwijl het oproer kraait, ontmoet hij haar in een verlaten steeg. De eerste kus valt tussen Benito en Ida.
Romy uit de kleren
Door uit de kleren te gaan, rekent Romy Schneider af met haar suikerzoete imago van Koningin Sissy.. Tijdens een onstuimige vrijpartij spat de hartstocht van het doek. Mussolini verwekt zijn zoon. Piemelnaakt stapt ‘Il duce’ vervolgens naar het balkon. In zijn verbeelding juicht een uitzinnige menigte hem toe. Zij geeft hem behoedzaam een doek zodat hij geen kou vat. Zijn gevoel zal steeds meer bevriezen, zij blijft de zorgzame vrouw.
Samen delen ze hun niet aflatende wil om te winnen ten koste van alles. In een latere ontroerende scène zien we Romy zonder kleren op een vloerkleed. Ze is uitgekleed. Letterlijk en figuurlijk. Zojuist verkocht ze al haar bezittingen omwille van zijn ideaal. Bescheiden zegt ze: ‘Het is geen offer, want ik houd van je.’
Imago
De ontgoocheling volgt wanneer Mussolini in het ziekenhuis belandt. Daar vereert de koning hem als een oorlogsheld. Meteen daarna dreigt Ida dit imago in barrels te gooien tijdens haar bezoek aan haar Benito. Tot haar stomme verbazing zit hij daar met zijn kersverse bruid Rachelle Mussolini (Michela Cescon). Met haar zou Mussolini later trouwen en ze krijgen vier kinderen.
Rachelle past beter in zijn politieke plaatje. Mussulini beseft dat een verstoorde relatie met de kerk de ondergang betekent. De enige moeder die de fascisten vrezen, is de kerk. Door de schijn op te houden bespeelt Benito zelfs de paus. Deze noemt hem zelfs: ‘de door God gezondene’. Angstvallig waakt de fascistisch leider ervoor dat Ida zijn macht ondermijnt. Zowel moeder als kind moeten verdwijnen, alsook de huwelijks-en geboorteakte van zijn zoon.
Geen compromis
Vastberaden weigert Ida om een compromis te aanvaarden. Ze weigert zich te laten afkopen met zijn geld, zoals dat ook met andere minnaressen gebeurt.
Ze aanvaardt niet het verraad van de man, ook al stelt ze: ‘De man die ik alles gaf, heeft me uitgewist. Het is alsof ik nooit bestaan heb. Ik ben gelijk een spook.’
Door Ida’s ogen zie we Mussolini veranderen van een aankomend vechtersbaasje tot een reus. ‘Hij raakt zijn haar kwijt, maar zijn ogen blijven hetzelfde,’ aldus Ida. Dankzij haar vasthoudendheid valt alles na te lezen in twee boeken vol brieven en getuigenissen. De fascisten malen niet om haar. Ze voelen zich oppermachtig.
Innig lief
Uit al haar brieven blijkt, dat zij hem innig lief had. Ze werd halsoverkop verliefd op hem. Ze hield van hem toen iedereen hem verguisde. Ze verdedigde hem toen hij platzak was, toen hij werd aangevallen en beledigd. Later is de situatie omgekeerd. Iedereen houdt van ‘Il Duce’. Woedend eist Ida haar rechten op als zijn vrouw, maar Mussolini noemt haar een fantast. Ze zouden nooit getrouwd zijn en het kind is niet van hem.
Ida wordt buitengesloten en iedereen keert zich tegen haar. Gesterkt door de roekeloze liefde keert zij zich tegen Italië en blijft vechten voor erkenning. Mussolini’s ster stijgt steeds meer en al snel wordt hij Il Duce (de Leider).
Ida eist erkenning, maar kan steeds moeilijker waan van echt onderscheiden. Als zij Musolini begint te stalken, verdwijnt ze in een inrichting.
Spectaculair
Wervelstormen van impressies dankzij snel wisselende beelden maken Vincere temperamentvol. Zoals in de spectaculaire opening. De camera verplaatst zich naar hoge kerktorens, kerkbeelden, een brand en modescenes uit 1914. Historische realiteit in zwart wit en verfilmde verbeelding in kleur wisselen elkaar af. Boven dit alles uit klinkt luid: ‘vergeet de verzinsels van het Vaticaan. Leve de Republiek en het Socialisme.’
Ook monumentale sfeerbeelden maken van Vincere een juweel. Gordijnen van dwarrelende sneeuw, ijzer traliewerk en vrouwen in witte hemden. Een van hen is Ida. In haar hand heeft ze een stapel brieven die ze schreef in haar strijd om erkenning. Stromende regen luidt het einde van de film in. Het hele dorp is uitgelopen om Ida te steunen. Eindelijk geloven ze haar. Maar haar en haar zoon wachten een bitter einde. Terwijl ze wordt afgevoerd, passeert ze een stuk muur met daarop de woorden: ‘Il Duce heeft altijd gelijk.’
Meeslepend, realistisch, sfeervol.
Vanaf april in de bioscopen.
Marianne Visser van Klaarwater
Marianne Visser van Klaarwater schrijft voor vitaal.nl over kunst, films en zaken die haar raken. (...lees meer)
Lees ook…
Lisette AutumnTien voor Tineke Schouten
Cd bespreking - New Classic Quartet, Friends
Hongaarse bisschopstad Pécs: het best bewaarde geheim van Europa
The African Dream
Zomerse zondagen in Gemeentemuseum Den Haag (18 + 25 juli, 8 augustus)
Hongaarse wijn, pálenka en folklore
Bomans. Portret van een levenskunstenaar
DNKTNK Een expositie van Tuttobene
1953 De Musical


0 reacties

Reageer op dit artikel