Mieke van Spanje is voorzitter van de Nederlandse obesitasvereniging. Zij kan met recht een expert genoemd worden als het gaat om zwaarlijvigheid en de problemen die daarmee samenhangen. Met haar spraken we over de gevolgen die overgewicht heeft voor seksualiteit en intimiteit.

Mieke van Spanje: “Specifieke problemen rondom seksualiteit en overgewicht? Eigenlijk is het allergrootste probleem onzekerheid. Onzekerheid over jezelf en over je lijf. Veel mensen vinden zichzelf niet mooi genoeg. Ze willen dan bijvoorbeeld niet uit de kleren, omdat ze zich niet aan anderen willen laten zien. Dat ligt gelukkig anders voor mensen die gaandeweg, dus in hun relatie, dikker zijn geworden, die hebben vaak minder belemmeringen. In grote lijnen kun je zeggen: ben je als kind al dik, dan heb je meer last van onzekerheid in de rest van je leven. Dat zet zich voort in de seksualiteit.”

Psychisch
In tegenstelling tot wat buitenstaanders denken, zijn de problemen vaker van psychische dan van fysieke aard: “Natuurlijk, er zijn ook lichamelijke beperkingen. Maar als je die bespreekbaar kunt maken, is de psychische barrière al genomen. Partners kunnen dan zeggen: wij vallen op elkaar, we nemen de lichamelijke beperkingen voor lief. Mensen gaan andere dingen in elkaar waarderen, ze ontdekken vaak ook andere vormen van intimiteit. ‘Beauty is in the eye of the beholder’, is zo’n gevleugelde uitspraak.”

Toch kan niet iedereen de zwaarlijvigheid van zijn partner accepteren. Dat leidt volgens Van Spanje wel eens tot nare taferelen. “Als een vrouw bijvoorbeeld dikker is geworden in de loop van een relatie, kan een man zeggen: ‘val eerst maar eens af’. Maar als je zo’n uitspraak hoort, is er eigenlijk al iets fundamenteel mis in de relatie.”

Fysiekebelemmeringen
Wie overgewicht heeft en seks wil hebben, moet soms zijn toevlucht nemen tot alternatieve vormen van intimiteit. Van Spanje: “Seks kan lastig zijn voor dikke mensen, want ja: er zit vanalles in de weg. Maar gelukkig zijn daar plaatjes voor, die heel eenvoudig uitleggen hoe je bepaalde dingen doet. Het zijn kleine tekeningetjes die het gemakkelijker maken. Je kunt ze ook op internet vinden, ze helpen mensen in elk geval op weg. Het mooie is dat internet je sowieso kan wijzen op andere vormen van intimiteit, er zijn genoeg sites te vinden die zich daarmee bezig houden. Het hoeft niet altijd rechttoe-rechtaan seksualiteit te zijn.”

Seksualiteit als onderwerp
Van Spanje uit haar verwondering over de geringe belangstelling voor seksualiteit binnen de obesitasvereniging: “Er wordt verbazingwekkend weinig over gepraat. We hebben een jaar geleden wel een symposium georganiseerd, en daar hadden we ook een workshop over seksualiteit. Er waren maar weinig mensen aanwezig bij die workshop. Ik denk dat dat iets te maken heeft met het verschil tussen mannen en vrouwen – wij hebben toch vooral vrouwen als leden. Mannen zijn er wat vlugger in naar mijn idee, zeker als het specifiek om seks gaat. Relaties in brede zin worden juist wél besproken door vrouwen. Onderwerpen als onzekerheid en niet voldoen aan de norm zijn dan belangrijk. Je hoort een vrouw in zo’n discussie wel eens zeggen: ‘zo kom ik nooit aan een man’.”

De workshop was voor Mieke van Spanje wel een eye opener: “Er kwamen schrijnende verhalen boven tafel, vrouwen vertelden dat ze nooit een relatie hadden durven aangaan. Zeker als je als kind al dik bent, werkt dat door. En het is echt waar: zo’n kind wordt het ergst getroffen in het eigen gezin. Ouders maken opmerkingen over het gewicht van het kind, er is vaak geen acceptatie. Daardoor mist zo’n kind het instrument om vooroordelen te lijf te gaan, ook later als volwassene. Het is dan volstrekt logisch dat je moeite hebt met het aanknopen van relaties en met intimiteit.”