"Ik heb last van faalangst bij het vrijen. Wat kan ik eraan doen?"

Annelies Kuyper: "Faalangst ontstaat doordat je bang bent dat je een bepaalde prestatie niet kunt leveren. Sommige kinderen op school hebben er zo’n last van dat ze voor een proefwerk dichtklappen en last hebben van lichamelijke verschijnselen als zweten of trillen en vervolgens niet de prestatie leveren die ze zouden kunnen leveren. Ook op het gebied van seksualiteit bestaat faalangst, angst dat je niet de seksuele prestatie kunt leveren die van je verwacht wordt of die jij vindt dat je moet leveren.

Raar eigenlijk dat seks, wat mensen toch vooral voor hun plezier doen, een prestatie wordt. Wat moet er gepresteerd worden? De prestatie die mannen moeten leveren is het krijgen van een erectie en vervolgens klaarkomen. Door faalangst kan het zijn dat dit niet lukt. Mannen hebben de pech dat het heel zichtbaar is wanneer ze geen erectie krijgen. Maar een vrouw kan ook last hebben van faalangst, bijvoorbeeld angst om niet klaar te komen of angst om niet aan de behoefte van de partner te kunnen voldoen, waardoor ze minder of niet opgewonden raakt en minder plezier heeft in seks. Als zoiets een keer gebeurt is dat jammer maar niet erg. Maar bij faalangst gebeurt het keer op keer en is elke keer dat het weer gebeurt een bevestiging: “zie je wel, ik kan het niet” of “zie je wel, hij doet het niet meer”.

Daardoor gaat de angst steeds meer vast zitten lukt en het steeds minder. Bij oudere mannen zie nogal eens dat faalangst ontstaat wanneer het een keer niet lukt een erectie te krijgen terwijl dat voorheen wel altijd lukte (iets wat normaal is bij het ouder worden). Uit angst dat “het nu voorbij is” lukt het dan vervolgens helemaal niet meer.

Vertrouwen
Hoe kun je het vertrouwen in jezelf en je seksualiteit (want daar gaat het bij faalangst om, lichamelijk is er niets mis met je) weer terug krijgen? Er met je partner over praten is ook hier belangrijk. Want een deel van de angst is vaak ook angst voor de reactie van de partner, angst om door hem of haar afgewezen te worden. Door het erover te hebben blijkt vaak dat dit helemaal niet reëel is.

Een volgende stap is om samen op zoek te gaan naar manieren om ontspannen met elkaar te vrijen, te vrijen zonder er een prestatierace van te maken. Dit begint meestal met tijd nemen voor elkaar. Spreek met elkaar een tijdstip af waarop je ongestoord tijd voor elkaar hebt. Wat de prestatiedruk wegneemt, is af te spreken dat je geen gemeenschap zult hebben of een orgasme krijgt. Doe verder alles wat je kunt bedenken om elkaar lichamelijk plezier te geven: masseren, knuffelen, aaien, strelen, likken… Vaak is het prettig om af te spreken dat je dat om de beurt doet, de een ondergaat het, de ander is actief. Praat met elkaar ook over wat je prettig, lekker, spannend vindt en wat minder.

Wanneer het op deze manier prettig en ontspannen is om samen te zijn en je meer seksueel zelfvertrouwen krijgt, kun je steeds een stapje verder gaan, bijvoorbeeld wel even penetratie maar geen orgasme. Deze geleidelijke weg kan helpen je faalangst te overwinnen. In de praktijk blijkt dat het soms toch moeilijk is om dit zelf te doen. In dat geval kun je hulp zoeken bij een seksuoloog."